“Ο μάγκας του Βοτανικού – Ε ντε λα μαγκέν ντε Βοτανίκ”

Η ιστορία ενός τραγουδιού. Το αυθεντικό και η ιδιαίτερη «μάγκικη» διασκευή!
Ο θάνατος του σπουδαίου στιχουργού, συνθέτη και μεγάλου λαϊκού ερμηνευτή Σπύρου Ζαγοραίου, τη Δευτέρα 20 Οκτωβρίου 2014, με έκανε να θυμηθώ ένα από τα πιό γνωστά του τραγούδια, ίσως το σήμα κατατεθέν του, που τα τραγουδάμε ακόμα και σήμερα.

Ενα τραγούδι, διασκευή ενός πολύ παλιότερου, που έχω ακούσει να τραγουδούν και να θεωρούν ως ένα από τα καλύτερα και αποδεκτά λαϊκά τραγούδια φανατικοί οπαδοί του heavy metal!
«Εντε λα μαγκέ ντε Βοτανίκ» είναι η διασκευή που τραγούδησε ο Σπύρος Ζαγοραίος το 1975, ένα μάγκικο χασικλίδικο «αργκό» τραγούδι που τους «αλαμπουρνέζικους» όπους τους αναφέρουν στίχους του είχε γράψει ο Μιχάλης Μενιδιάτης!

To αυθεντικό τραγούδι, «Ο μάγκας του Βοτανικού» που γράφτηκε μεταξύ 1932 και 1933 και ηχογραφήθηκε το 1934, ερμηνευμένο από τον εξαιρετικό Ζαχαρία Κασιμάτη σε σύνθεση του Σπύρου Περιστέρη πάνω σε παραδοσιακή μικρασιάτικη μελωδία και στίχους του Χαράλαμπου Βασιλειάδη ή Τσάντα. Η ηχογράφηση του 1934 όπως διαβάζουμε έγινε με 2 κιθάρες (ο τρόπος με τον οποίο ο Περιστέρης παίζει την κιθάρα σαν μπουζούκι είναι μοναδικός) και ΟΧΙ μπουζούκι το οποίο ήταν απαγορευμένο οργανο δια νόμου εκείνη την εποχή.

Βέβαια στην πρώτη αυτή εκτέλεση ακούγεται στο τέλος «γειά σου ζεϊμπεκλή μου Ζαχαρία , να χαρώ μπουζούκι…», αλλά αυτό λεγόταν έτσι ώστε να «τονιστεί» το απαγορευμένο όργανο (που ήταν και το αυθεντικό) για το συγκεκριμένο είδος τότε που τραγουδούσαν στους τεκκέδες ή χασισοπωτεία (αν και ο τεκκές ήταν χώρος αυτοσυγκέντρωσης και διαλογισμού αλλά όπως λέγεται αυτοί που πήγαιναν εκεί έπιναν αφιόνι και χασίς γαι να επικοινωνούν με το θεό οπότε με την πάροδο του χρόνου κατέλειξε να έχει άλλη έννοια και σημειολογία – γι΄αυτό και τα συγκεκριμένα τραγούδια ονομάστηκαν χασικλίδικα ή τραγούδια του τεκκέ).
Η πατρότητα του τραγουδιού διεκδικείται από πολλούς και είναι μπερδεμένη. Εχει υποθεί οτι η μουσική είναι τούρκικη των αρχών του 1930 ενώ άλλη εκδοχή ειναι ότι εχει βασιστεί πάνω στο Ταξίμ Ζεϊμπέκικο του Μ. Βαμβακάρη. Κανείς δεν μπορεί να πεί με σιγουριά. Η ερμηνεία του Ζ. Κασιμάτη είναι όντως εξαρετική όταν τραγουδάει τους αυθεντικούς στίχους:
«Ένας μάγκας στο Βοτανικό, πι και φι ξηγιέται στο λεπτό
στα παιχνίδια και στα καμπαρέ, και στου Περδικάκη τον τεκέ
Τη φουμάρει, μαστουριάζει, με τη γκόμενά του στον τεκέ
κι η Αγγέλω του πατά φωτιές στον αργιλέ
Είναι μάγκας, είναι μερακλής, στο Βοτανικό είν΄ο πιο νταής
τόνε τρέμουν όλες οι μαγκιές, μα δεν του καίγεται καρφί που λες
Τη φουμάρει, μαστουριάζει, και μπαφιάζει πάντα βερεσέ
γιατί πήρε σύνταξη από το Μεντρεσέ»
(Η Αγγέλω από ότι διαβάζουμε είναι πιθανώς η γυναίκα του τεκκετζή γιατί στους τεκέδες όπου τραγουδιόντουσαν τότε αυτά τα τραγούδια, δεν επιτρέπονταν γυναίκες εκτός από τις πόρνες και την γυναίκα του τεκκετζή).

Η διασκευή του τραγουδιού το 1975 από τον Σπύρο Ζαγοραίο σε ένα καθαρό χασικλίδικο ζεϊμπέκικο και η ερμηνεία του είναι απλά εξαιρετικές.
Η γλώσσα που έχει χρησιμοποιηθεί είναι «αργκό», με εισαγωγικά και όχι αργκό κανονική (η «γλώσσα» δηλαδή που είχαν εφεύρει και μιλούσαν οι μάγκες στον Πειραιά και οι άνθρωποι του υποκόσμου για να μην τους καταλαβαίνουν οι αστυνομικοί που τους κυνηγούσαν). Εϊναι δηλαδή μια φτιαχτή «αργκό» ώστε το τραγούδι να μπορέσει να περάσει από την λογοκρισία που υπήρχε τότε αλλά και για να αστειευθούν οι δημιουργοί του και αποτελείται από παρωδίες διαφόρων γλωσών (γαλλικά, ιταλικά, τουρκικα και ελληνικά βεβαίως).

«Έντε λα μαγκέ ντε Βοτανίκ, άλα πι και φικε ξηγιέτ΄ αλελεπτίκ.
Σταρ ντε μπουζουκέν ντε καμπαρέν, άλα ντε δικό μας ο καρέν.
Άιντα λα φουμέντο και μαστουριόρε με τε γκομενέτε ο ντεκέ
και η αγγέλω πατημέντο, φλόκο ντ’ αργελέ.
Έστε μάγκας, έστε μπελαλίκ, λα ντε Βοτανικό ο πιό νταήκ
κι έντρεμεν ντρε κάργα ντε μαγκέ γιατί φτιαξάρε στο μινούτο ντε δουλειέν.
Άιντα λα φουμέντο και μαστουριόρε με τε γκομενέτε ο ντεκέ
και η αγγέλω πατημέντο, φλόκο ντ’ αργελέ»

Η διασκευή αυτή του 1975 δεν προσβάλλει οπυθενά ούτε την αισθητική ούτε τη νοημοσύνη του ακροατή αντίθετα προσδίδει επιπλέον βάρος στο ύφος του τραγουδιού. Είναι ένα από τα πιό ωραία μάγκικα ζεϊμπέκικα σε μία υπέροχη ερμηνεία από έναν εξαιρετικό ρεμπετη λαϊκό τον Σπύρο Ζαγοραίο.

About Efterpi Verigaki

Γυρίζουμε, φωτογραφίζουμε και γράφουμε, σατυρίζουμε και σχολιάζουμε!
This entry was posted in Μουσικές Νότες and tagged , , , , , , . Bookmark the permalink.

6 Responses to “Ο μάγκας του Βοτανικού – Ε ντε λα μαγκέν ντε Βοτανίκ”

  1. Α.Δ.Δ. says:

    “Η ηχογράφηση του 1934 όπως διαβάζουμε έγινε με 2 κιθάρες (ο τρόπος με τον οποίο ο Περιστέρης παίζει την κιθάρα σαν μπουζούκι είναι μοναδικός) και ΟΧΙ μπουζούκι το οποίο ήταν απαγορευμένο οργανο δια νόμου εκείνη την εποχή.”
    Συγγνώμη, αλλά αυτό που γράφετε είναι απολύτως λανθασμένο. Ποτέ δεν απαγορεύτηκε το μπουζούκι. Όλες οι ηχογραφήσεις του Μάρκου, του Μπάτη, του Δελιά κλπ του 1934 με μπουζούκι έγιναν.
    Και βεβαίως μπουζούκι παίζει και ο Περιστέρης, με την διαφορά ότι μάλλον έχει τρεις μονές χορδές (όχι τρεις δπλές).

    Like

    • Καλησπέρα σας και ευχαριστώ για το σχόλιο. Έτσι ανέφεραν σχολιασμοι στις διάφορες βερσιόν που άκουσα στο γιουτιουμπ γι’αυτο και έγραψα “όπως διαβάζουμε”. Και εγώ νομίζω ότι είναι μπουζούκι αλλά κάποιοι κατηγορηματικα ανέφεραν κιθάρα λόγω απαγόρευσης τότε του οργάνου. Δεδομένου ότι επιβεβαιωνετε τη χρήση μπουζουκιου φυσικά και θα το αφαιρέσω. Ευχαριστώ και πάλι.

      Like

  2. M. L. Kappa says:

    Γεια σου Ευτέρπη! Ευχαριστώ για την επίσκεψη. Κι εμένα μου αρέσει πολύ το blog σου. Χαρηκα για την γνωριμία, Μαρινα

    Liked by 1 person

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s